Joomla TemplatesBest Web HostingBest Joomla Hosting

eMagazinu ZRNO je od strane Nacionalne i univerzitetske biblioteke Bosne i Hercegovine dodjeljen sljede?i ISSN: ISSN  2233-0933

English French German Italian Portuguese Russian Spanish
REGISTRACIJA
Trenutno posjetilaca
Trenutno aktivnih Gostiju: 15 
Home Naoružanje Naoružanje SNAJPERSKA PUŠKA M-14 7,62 mm - Povratak poluautomatske puške

Sve intenzivnije vojne operacije u Iraku i Afganistanu, dovele su do neo?ekivanog povratka jednog dugog i teškog individualnog oružja koje su mnogi smatrali ve? otpisanim: poluautomatske puške M-14.

 



Ovaj “come back”, u okviru ameri?kih Oružanih snaga (OS), jednog ovako velikog i teškog oružja, zaboravljenog decenijama, duguje prije svega takti?ko operativnim mogu?nostima municije 5,56 mm NATO. Ista se koristi za oružja tipa M16/M-4 Carbine koja se nalaze u naoružanju osnovnih jedinica, uklju?uju?i i onu sa zrnom od 77 grejna (metak M-262), i koja nije u stanju da dovoljno osigura uspješno dejstvo protiv otkrivenog osoblja, udaljenog 200-300 metara i opremljenog sistemima balisti?ke zaštite. U urbanim zonama, naprotiv, probojna mo? municije 7,62 mm NATO se pokazala idealnom protiv neprijatelja koji se nalazi u rovovima ili zaklonima, iako dimenzije oružja ovog kalibra predstavljaju problem pri kretanju u urbanim sredinama (uske ulice, mala dvorišta, zgrade, uski hodnici unutar zgrada, itd.). Drugo, nalaze?i se pod stalnom vatrom oružja u kalibru 7,62 x 54R, tipa Dragunov SVD, ili pak jurišnih pušaka H&K G-3 7,62 x 51 mm (modeli koje koriste gerilci proizvedeni obi?no po licence u Iranu ili Pakistanu), ameri?ki vojnici u Iraku ili Afganistanu imali su više prilika da razmisle o prednostima ove municije sa težim zrnom.

Ameri?ki pristup ovom problemu bio je na po?etku uvo?enje odre?enog broja takozvanih „battle rifles“ (borbenih pušaka), odnosno pušaka M-14 koje su godinama ?amile u oružarnicama. Me?utim, sa druge strane specijalci SOF (Special Operations Forces) US Navy su oduvijek koristili M-14 za operativne zadatke, što nije bio slu?aj sa US Marine Corps (USMC) i US Army, gdje se ovo oružje do nedavno koristilo samo za odre?ene situacije kao na primjer parade ili službene ceremonije. Nemaju?i druge solucije da odmah riješe problem sa snabdijevanjem precizne municije za svoje M-14, ameri?ki vojnici su pronašli alternativnu zamjenu u standardnoj municiji 7,62 mm NATO M-80 “Ball” sa zrnom od 147 grejna, skidaju?i metke jednostavno sa redenika mitraljeza tipa M-240. Ispostavilo se da su raspoložive rezerve snajperske municije, odnosno metak M-118 LR sa zrnom od 177 grejna koje koriste snajperisti i strijelci pješadijskih jedinica, bile nedovoljne da zadovolje nove i prisutne zahtjeve (?ini se da ovaj problem još nije riješen budu?i da se pojedine jedinice US Army još uvijek obra?aju civilnom tržištu za nabavku). Ako izostavimo ovaj problem kao i velike dimenzije i težinu oružja, koje u odre?enim situacijama (borba u uskom prostoru, itd.) smetaju slobodnom kretanju na bojištu, svi njeni korisnici tvrde da nema ni?eg boljeg od M-14 za ga?anje protivnika zaklonjenog iza zida ili pak zaustavljanja lako oklopljenog vozila u pokretu.

Trenutno u klasi?nim pješadijskim jedinicama ameri?kih OS raspore?enih na ratištima u Iraku i Afganistanu nalaze se originalne M-14 i/ili verzija SOPMOD (Special Operations Peculiar Modification) koju nudi ameri?ka firma Troy Industries Inc. - obi?no se u sastavu svakoga pješadijskog voda nalaze po 2-3 komada. U jedinicama US Special Operations Command (USSOCOM) ovaj model nije nikada u cjelini povu?en iz upotrebe budu?i da su ga, kako pripadnici SEAL-a iz sastava NAVSPECWARCOM (Naval Special Warfare Command), tako i operativci 1st Special Forces Operational Detachment-Delta (SFOD-D), ve? duže vrijeme koristili za operativne zadatke. Podvodni diverzanti US Navy-a koristili su isklju?ivo verziju M-14 Mod. 0 EBR (Enhanced Battle Rifle) sa teleskopskim kundakom i šinama za montažu raznih pomo?nih ure?aja, proizvedenih od strane Sage International Ldt i od Smith Enterprise, dok operativci Delta Force koriste modifikovanu verziju ove puške opremljenu bržim nišanom Aimpoint (korištena je od D-boys tokom operacije GOTHIC SERPENT oktobra 1993. godine u Mogadišu, Somalija).

M-14 sa svojim raznim specijalnim verzijama, takozvanim SOPMOD, danas se proizvodi od bezbroj prekookeanskih firmi poput Troy Industries, Fulton Amory/Sage International, GA Precision, Bagder Ordnance, United Arms Service, itd, itd… Ova oružja, me?utim, nisu smatrana, od strane ameri?kih vojnika, snajperskim puškama budu?i da se koriste kao podrška puškama M-110 SASS (Semi-Automatic Sniper System). M-110 SASS je nova snajperska puška nedavno prihva?ena od US Army, proizvod firme Knight Armament Company iz Titusville (Florida) i derivat puške SR-25/Mk-11 Model 0 koju koristi jedinica podvodnih diverzanata SEAL. Ove poluautomatske puške SOPMOD, obi?no opremljene nišanima EOSight, ACOG ili Aimpoint, ustvari prera?ena M-14 opremljena modernim pomagalima (kundak od sinteti?kog materijala, Picatinny šine, preklopivi i podešavaju?i dvonožac, itd..), i danas se koriste u naoružanju US Army, kako u operativnim tako i u rezervnim jedinicama (National Guard i Army Reserve).

m14_01 m14_02 m14_03 m14_04 m14_05 m14_06 m14_07 m14_08 m14_09 m14_10 m14_11 m14_12

Što se ti?e USMC ?ini se da nije slije?ena tendencija pa su jedine M-14 koje se trenutno koriste za operativne funkcije u osnovnim jedinicama korpusa model M-14 DMR (Designated Marksman Rifle), kojom je opremljen mali broj snajperista, odnosno strijelaca, pješadijskih timova ili, izvi?a?a snajperista koji koriste ovu snajpersku pušku samo ako se operativni model, odnosno M-40A3, pokaže neadekvatnim u odre?enim takti?kim operativnim situacijama. Za razliku od modela EBR modifikacija proizvedena za Marince, M-1 DMR, je dosta opremljenija: kundak od staklenih vlakana McMillan Tactical M-2A, cijev od 560 mm (22 in?a) od ner?aju?eg ?elika tipa “match bull barrel”, proizvedena od strane firmi Krieger ili Mike Rock Rifle Barrels Inc., šine Picatinny GG&G, prigušiva? Ops Inc, itd… Važno je napomenuti da se M-14 DMR koristi unutar USMC i od strane timova EOD (Esplosive Ordnance Disposal) za daljinsku neutralizaciju neeksplodiranih naprava, mina i bombi.

Zahvaljuju?i povratku puške M-14 u SAD, koja je ?ini se pronašla svoju drugu mladost poslije povla?enja iz upotrebe prije otprilike skoro 50 godina, takozvane jurišne puške su ponovo aktuelne. Ne radi se o obi?noj “fantaziji” ameri?kih SOF, da bi se razlikovale od drugih tradicionalnih jedinica pješadije, koriste?i sistemati?ki razli?itu opremu i oružje od one standardne u konvencionalnim snagama, ve? o realnoj operativnoj potrebi. Pažljivo konstruisani da “svare” jaku municiju, robusni, mehani?ki pouzdani u bilo kojim ambijentalnim i/ili borbenim uslovima, u stanju da pogode cilj na velikoj daljini, ovi modeli M-14 uživaju skoro status legende, ali nije zbog toga njihov povratak smatran anakroni?nim. Naprotiv, skorašnje uvo?enje u operativnu upotrebu modernih jurišnih pušaka kalibra 7,62 mm NATO (FN SCAR-H, HK 417, itd.) potvr?uje nedostatak oružja u 5,56 mm NATO u odre?enim operativnim situacijama, i ne samo u okviru operacija MOUT (Military Operations on Urban Terrain). Ova potreba je potvr?ena na osnovu iskustava sakupljenih na bojištu tokom vojnih kampanja u Iraku i Afganistanu, a na bazi svjedo?enja vojnika sa terena.

Povratkom poluautomatskih pušaka 7,62 mm NATO u operativnu upotrebu u US Army, ameri?ke SOF imaju ve?i broj konkurenata za izbor u pješadijskim jedinicama. Danas, osim M-14 koja se koristi ve? nekoliko decenija, sve više sebi kr?i put u pojedinim jedinicama i jedan novi moderniji model. Radi se o Mini SA58 FAL OSW, kompaktnoj varijanti belgijske FN FAL proizvedene u SAD od firme DSArms. Ovo oružje, podvrgnuto jednoj seriji testova provjere od strane Army Marksmanship Training Unit (AMTU) iz pješadijske škole Fort Benning (Georgia), sa cijevi od samo 280mm (11 in?a), zadovoljilo je zahtjeve u okviru CQB (Close Quarte Battle). Snažna i kompaktna puška Mini SA-58 FAL OSW, sa okvirom od 30 metaka ura?enim po ugledu na onaj sa puškomitraljeza BREN L-4A3, opremljena je obi?no optikom EO Tech idealnom za blisku borbu. Sa takvim modelom Team INVEX (Investigation Extraction) US Army je zadovoljan zato što napokon u kompaktnom izdanju imaju sistem dovoljno snažan da im garantuje takozvani “first hit kill” (prvi smrtonosni pogodak), tako?e i protiv srednje zašti?enih ciljeva.

Istorijat M-14

Puška M-14 je bila prva jurišna puška usvojena u naoružanje ameri?kih Oružanih snaga po?evši od 1957. godine kao zamjena za pušku M-1 Garand. Njena masovna proizvodnja zapo?ela je 1958. godine i proizvedeno je ukupno više od 1.000.000 ovih pušaka, kada je krajem ’60-ih zamijenjena od strane nove jurišne puške M-16. Od 1968. godine, prvi primjerci ovog oružja, ukupno 173.000, prodati su Taiwanu pod imenom Tip 57. Zahvaljuju?i prije svega Washingtonu, ’70-ih godine ovim oružjem opremljene su mnoge latinoameri?ke zemlje (poput Kolumbije, Kostarike, Ekvadora, Haitija, Hondurasa, Nikaragve, Puerto Rikoa, Dominikanske Republike i Venecuele), afri?ke (Maroko i Zimbabve) i azijske (Južna Koreja, Izrael, Jordan, Liban i Filipini). Ova puška, poslije zamjene modelom M-16, ostala je u limitiranom broju u sastavu US Marine Corps, US Navy i US Army.

Puška M-14 je bazirana na jednoj od najsavremenijih pušaka ’40-ih godina, M-1 Garand, koja, iako moderna za to vrijeme, nije bila perfektna. Prve modifikacije ogledale su se u mogu?nosti koriš?enja rafalne paljbe i zamjene okvira od 8 metaka sa novim od 20 metaka. Najinteresantnije rješenje ponudio je John Garand pod nazivom T20, i ovaj prototip je uzet kao baza za ispitivanje pušaka od 1945. do po?etka ’50-ih. Springfieldov dizajner Earle Harvey je me?utim projektovao novo totalno razli?ito oružje, T25, koje bi koristilo novu municiju 30 Light Rifle iz koje je kasnije nastala municija 7.62x51mm NATO i komercijalna .308 Winchester. Posle bezbroj prototipa, pojavljuje se verzija T44, što je u stvari bio prototip puške T20 u kalibru 7,62mm i sa mehanizmom preuzetim sa prototipa T25. Kasniji prototipovi T44 koristili su novoproizvedene M-1 ili T20, i sistem funkcionisanja im je prilago?en za novi kra?i metak u 7,62mm umjesto za ve?i .30-06.

Ubrzo zatim prototip T44 u?estvuje na konkursu US Army, a protivnici su mu bili novi T47 (modifikovani T25) i model FN FAL (T48), i 1957. pobje?uje na tom konkursu što je dovelo do po?etka masovne proizvodnje 1958. godine i usvajanja u naoružanje 1959. godine. Me?utim kašnjenja u isporuci su dovela do toga da se ovom puškom kompletno naoruža samo 101st Airborne Division i to do kraja 1961. godine.

Puška je korištena kratko tokom Vijetnamskog rata gdje se nije pokazala kao idealno rješenje. Njena dužina i težina otežavali su kretanje u džungli, dok su se drveni dijelovi ?esto deformisali zbog vlažne klime. Jaka municija 7,62x51 mm sa druge strane proizvodila je veliku energiju (3,350J), ali ju je bilo teško kontrolisati pri automatskoj paljbi.

Proizvodnja puške je ubrzo zaustavljena, iako je namjera bila da ona zamjeni ?ak ?etiri tipa oružja: M1 Garand, M1 Carbine, M3 "Grease Gun" i M1918 Browning Automatic Rifle (BAR). Tu se prije svega mislilo na unifikaciji kalibra radi što lakše logisti?ke podrške trupama na terenu, ali puška M-14 nije donijela željene rezultate.

Puška je bila glavno oružje u Vijetnamskom ratu sve do uvo?enja u službu nove moderne jurišne puške M-16 (1966-1969). 1968. godine US Army proglašava M16 kao "Standard A" pušku, a M14 kao "Limited Standard" pušku. Ipak M-14 je poslužila kasnije kao osnova za razvoj snajperske puške M-21 koja je bila standardno oružje snajperista sve do 1988. godine kada se uvodi nova snajperska puška M-24 SWS.

Zaklju?ak

Mješovitost oružja 7,62/5,56 mm NATO u okviru ameri?kih OS ne postoji u tako velikoj mjeri kod drugih modernih zapadnih vojski. Sa izuzetkom manjeg broja vojski koje još nisu prešle na kalibar 5,56 mm NATO (Gr?ka, Norveška, Portugal, itd.), ili pak onih koje oba kalibra smatraju važnim (na primjer Turska koristi modele u 7,62 i 5,56 mm NATO HK G-3, HK-33. M-16, M-4 Carbine, itd.), najve?i dio modernih vojski koristi kalibar 5,56 mm NATO, ostavljaju?i 7,62mm NATO na upotrebu samo snajperistima.

Situacija bi ipak mogla evoluirati budu?i da je ve?i broj ovih zemalja umjesan u vojne operacije u Iraku i Afganistanu. Kao primjer uzmimo Norvešku koja namjerava da zadrži u naoružanju HK G-3, iako je po?ela sa uvo?enjem modernih HK 416 u 5,56 mm NATO, dok u Španiji mnogi vojnici sugerišu da se vrati u naoružanje mitraljez CETME L u 7,62 mm NATO, iako se HK G-36, koja je zamijenila CETME L, u 5,56 mm NATO, ?ini kao zadovoljavaju?e rješenje.

Sve u svemu, puška M-14 ostaje kao oružje najduže korišteno u jedinicama ameri?kih OS, sa izuzetkom puške Springfield M1903. Sa druge strane M-14 je puška koja je bila standard pješadijskih jedinica US Army najkra?e vrijeme od svih drugih pušaka.

Takti?ko tehni?ke karakteristike M-14

Nacija:

SAD

Tip:

jurišna puška

U naoružanju

od 1957.-1969. do danas

Projektovana:

1954. godine

Proizvo?ena:

1959.-1964.

Proizvedeno

oko 1.380.000 komada

Težina (prazna)

Dužina

Dužina cijevi

5,2 kg

1.181 mm

560 mm (22 in?a)

Varijante:

M21
XM25/M25
DMR
M14A1
M14E1
M25
M14NM
M14SMUD
M14EBR
M14SOPMOD

Kalibar:

7.62 mm 

Municija:

7.62 x 51 mm NATO

Mehanizam:

pozajmica barutnih gasova

Kadenca ga?anja

700-750 metaka u minuti

Efektivna daljina ga?anja:

460m

800m sa optikom

Hranjenje:

okvir od 20 metaka

Autor i slike: Zoran Miloševi?

www.zrno.ba

Komentari (0)
Samo registrirani korisnici mogu pisati komentare!
 
Secured by Siteground Web Hosting